Robotik göğüs cerrahisi nedir?
Robotik göğüs cerrahisi, uluslararası literatürde RATS (robot-assisted thoracic surgery) olarak anılır. Akciğerler, göğüs zarı (plevra) ve iki akciğer arasındaki mediasten bölgesinde yer alan hastalıkların, kaburgalar arasından açılan birkaç küçük kesiden yerleştirilen robotik aletlerle ameliyat edilmesidir. Cerrah, ameliyat masasının yakınındaki konsolda oturur; üç boyutlu ve büyütülmüş görüntü eşliğinde robotik kolları yönetir. Sistem kendi başına hareket etmez, cerrahın el hareketlerini titremeyi süzerek aletlere aktarır.
Göğüs boşluğu kaburgalarla çevrili, sert duvarlı bir alandır. Aletler kaburgalar arasındaki dar aralıktan girdiği için, özellikle akciğer damarlarının ve bronşların ayrıldığı derin bölgelerde ve mediastende bilek gibi dönebilen uçlar cerraha hareket kolaylığı sağlar. Bununla birlikte robotik sistem bir araçtır; ameliyatın sonucunu belirleyen asıl etkenler hastalığın özellikleri, doğru hasta seçimi ve cerrahi ekibin deneyimidir.
Göğüs cerrahisinde hangi yöntemler var? Açık, VATS ve robotik
Göğüs ameliyatları bugün üç temel yolla yapılır ve bunlar birbirinin rakibi değil, farklı durumlara uygun seçeneklerdir:
- Açık torakotomi: Kaburgalar arasından yaklaşık 10–20 cm'lik bir kesiyle kaburgalar aralanarak yapılır. Büyük veya çevre dokulara yayılmış tümörlerde, yoğun yapışıklıklarda ve bazı acil durumlarda hâlâ gerekli olabilir. Ön mediasten ameliyatlarında göğüs kemiğinin ortadan açıldığı sternotomi kullanılır.
- VATS (video yardımlı torakoskopik cerrahi): 1–3 küçük kesiden kamera ve düz aletlerle yapılan kapalı yöntemdir. Pnömotoraks, plevra biyopsisi, sıvı boşaltma ve el terlemesi (sempatektomi) gibi işlemlerde çoğunlukla tercih edilen yöntemdir; deneyimli ekiplerde akciğer kanseri ameliyatları da VATS ile yapılır.
- Robotik cerrahi (RATS): Genellikle 3–5 küçük kesiden yapılan kapalı yöntemdir. Anatomik akciğer rezeksiyonları, lenf nodu diseksiyonu ve timus/mediasten ameliyatları gibi dar alanda ince diseksiyon gerektiren işlemlerde tercih edilebilir.
Çalışmalarda VATS ve robotik yöntem, açık torakotomiye göre genellikle daha kısa hastanede kalış ve daha az ameliyat sonrası ağrıyla ilişkilendirilmiştir. VATS ile robotik yöntemi karşılaştıran çalışmalarda ise kısa dönem sonuçlar çoğunlukla birbirine yakındır. Robotik sistem, bazı hastalarda daha kapsamlı lenf nodu örneklemesini kolaylaştırabilir; ancak bu avantajın uzun dönem sağkalıma etkisi araştırılmaya devam etmektedir.
Robotik göğüs cerrahisi hangi hastalıklarda kullanılır?
- Akciğer kanseri: Erken evre küçük hücreli dışı akciğer kanserinde lobektomi veya segmentektomi ile birlikte lenf nodu diseksiyonu.
- Timus bezi hastalıkları: Timoma ve diğer timus tümörleri; miyastenia gravis tanılı seçilmiş hastalarda timektomi.
- Diğer mediasten kitleleri: Kistler, sinir kaynaklı (nörojenik) tümörler ve bazı iyi huylu kitleler.
- Seçilmiş diğer durumlar: Akciğere yayılmış bazı tümörlerin çıkarılması (metastazektomi), diyafram felcinde diyaframın gerginleştirilmesi (plikasyon) gibi işlemler.
Aşağıda, Doruk Sağlık Grubu'nda robotik yöntemle değerlendirilen göğüs cerrahisi işlemlerini ayrıntılı olarak bulabilirsiniz.
Robotik göğüs cerrahisi işlemleri
Robotik Akciğer Kanseri Cerrahisi
Erken evre akciğer kanserinde robotik lobektomi veya segmentektomi ile lenf nodu diseksiyonu.
İnceleRobotik Timektomi
Timoma, miyastenia gravis ve ön mediasten kitlelerinde timus bezinin robotik sistemle çıkarılması.
İnceleRobotik ameliyata uygun olup olmadığınız nasıl belirlenir?
Karar; tanınız, hastalığın yaygınlığı ve genel sağlık durumunuz birlikte değerlendirilerek verilir. Akciğer kanserinde bu süreç genellikle toraks bilgisayarlı tomografisi (BT), PET-BT, gerekirse beyin MR'ı ve mediasten lenf nodlarından örnek alınmasıyla (EBUS veya mediastinoskopi) yapılan evreleme ile başlar. Solunum fonksiyon testleri ve bazı hastalarda efor testleri, ameliyattan sonra kalacak akciğer kapasitesinin yeterli olup olmayacağını gösterir.
Kanser tanısı olan hastalarda tedavi planı çoğunlukla göğüs cerrahı, göğüs hastalıkları uzmanı, tıbbi onkolog, radyasyon onkoloğu, radyolog ve patoloğun katıldığı multidisipliner tümör konseyinde konuşulur. Bazı hastalarda ameliyat yerine veya ameliyatla birlikte ilaç tedavisi ya da radyoterapi daha uygun bulunabilir.
Göğüs cerrahına başvurmanızı gerektirebilecek durumlar arasında akciğer grafisinde veya BT'de saptanan ve takip ya da tanı gerektiren nodüller, geçmeyen öksürük ve kanlı balgam ile birlikte görüntülemede kitle, mediastende rastlantısal olarak saptanan kitleler ve miyastenia gravis tanısı nedeniyle nöroloğunuzun timektomiyi değerlendirmenizi önermesi sayılabilir. Bu durumların her biri ameliyat gerektirmez; bir bölümünde yalnızca düzenli izlem yeterli olabilir.
Robotik ameliyat sırasında güvenlik gerektiren bir durum ortaya çıkarsa (örneğin kontrol edilmesi zor kanama veya beklenmeyen yapışıklık) cerrah, ameliyatı açık yönteme çevirebilir. Bu olasılık ameliyat öncesi onam görüşmesinde size anlatılır.
Ameliyattan sonra sizi neler bekler?
Göğüs ameliyatlarından sonra göğüs boşluğunda biriken hava ve sıvının boşaltılması için genellikle bir göğüs tüpü (dren) takılır. Tüp, hava kaçağı durduğunda ve gelen sıvı miktarı azaldığında çekilir. Ameliyatın akşamı veya ertesi gün ayağa kalkmanız, derin nefes ve öksürük egzersizlerine başlamanız istenir; bu uygulamalar akciğerin yeniden tam açılmasına ve zatürre riskinin azalmasına yardımcı olur.
Kesi yerlerinde ve kaburgalar arasında ağrı beklenen bir durumdur. Ağrı, düzenli verilen ağrı kesiciler ve gerekirse sinir blokları ile kontrol altına alınır. Masa başı işlere dönüş birçok hastada 2–4 hafta, ağır kaldırma ve zorlayıcı spor ise genellikle 4–6 hafta sonra mümkün olur; bu süreler hastadan hastaya ve yapılan işleme göre değişir. İyileşme döneminde neler yapabileceğinizi akciğer ameliyatı sonrası iyileşme yazımızda ayrıntılı olarak anlattık.
Olası riskler nelerdir?
Küçük kesilerle yapılması, göğüs ameliyatının büyük bir ameliyat olduğu gerçeğini değiştirmez. Uzamış hava kaçağı, kanama, zatürre, akciğerin bir bölümünün sönmesi (atelektazi), kalp ritim bozukluğu (özellikle atriyal fibrilasyon), yara enfeksiyonu, bacak toplardamarlarında pıhtı ve kesi yerlerinde uzun süren sinir ağrısı görülebilecek sorunlar arasındadır. Risklerin düzeyi yapılan işleme ve kişinin genel sağlık durumuna bağlıdır; hekiminiz size özel riskleri ameliyat öncesinde sizinle konuşur.
Doruk Sağlık Grubu'nda robotik göğüs cerrahisi
Doruk Sağlık Grubu'nda Da Vinci robotik cerrahi sistemi Doruk Özel Nilüfer Hastanesi'nde bulunur ve göğüs cerrahisi, sistemin kullanıldığı alanlar arasındadır. Değerlendirme, Doruk Göğüs Cerrahisi Bölümü'nde muayene ve tetkiklerinizin incelenmesiyle başlar; hekim bilgilerine Doç. Dr. Atılla Pekçolaklar'ın profil sayfasından ulaşabilirsiniz. Robotik sistemin çalışma prensibi için Doruk Sağlık Grubu Da Vinci sayfasına, ameliyat öncesinden taburculuğa kadar adımlar için robotik ameliyat süreci sayfamıza, ödeme koşulları için SGK ve özel sigorta sayfamıza göz atabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
RATS ile VATS arasındaki fark nedir?
Her ikisi de kaburgalar arasından açılan küçük kesilerle yapılan kapalı yöntemlerdir. VATS'ta cerrah düz aletleri ve kamerayı elle tutarak iki boyutlu ekrandan çalışır; RATS'ta ise konsoldan üç boyutlu, büyütülmüş görüntüyle, bilek gibi dönebilen robotik aletleri yönetir. Kanser tedavisindeki sonuçları belirleyen asıl etkenler hastalığın evresi ve cerrahi ekibin deneyimidir.
Her akciğer ameliyatı robotik yapılabilir mi?
Hayır. Çok büyük veya göğüs duvarına, ana damarlara yaygın tümörlerde, yoğun yapışıklık bulunan ya da daha önce aynı tarafta göğüs ameliyatı geçirmiş bazı hastalarda açık ameliyat daha uygun olabilir. Pnömotoraks, plevra biyopsisi veya terleme ameliyatı gibi kısa işlemlerde ise çoğunlukla VATS yeterlidir.
Robotik göğüs ameliyatından sonra kaç gün hastanede kalınır?
Yapılan işleme göre değişir. Timektomi gibi işlemlerde birçok hasta 1–3 gün, akciğer rezeksiyonlarında ise çoğunlukla 2–5 gün içinde taburcu olur. Göğüs tüpünün çekilme zamanı, hava kaçağı ve ağrı kontrolü taburculuğu belirler.
Ameliyattan sonra nefes darlığı olur mu?
Akciğer dokusu çıkarılan hastalarda ilk haftalarda efor sırasında nefes darlığı sık görülür ve çoğunlukla aylar içinde azalır. Ameliyat öncesi yapılan solunum fonksiyon testleri, ameliyattan sonra kalacak akciğer kapasitesini tahmin etmeye yardımcı olur.
Robotik göğüs cerrahisi SGK kapsamında mı?
Ödeme koşulları işlemin türüne ve sigortanızın kapsamına göre değişir. Güncel bilgi için robotik cerrahi SGK ve özel sigorta sayfamıza bakabilir veya hastanenin hasta hizmetleri birimine danışabilirsiniz.
