Kalp cerrahisinde robotik sistem nasıl kullanılır?
Kalp ameliyatlarının büyük bölümü bugün hâlâ göğüs kemiğinin ortadan açıldığı sternotomi ile yapılır. Bu yaklaşım kalbe ve ana damarlara geniş erişim sağlar; çok damarlı bypass, birden fazla kapağın onarıldığı ameliyatlar ve acil durumlar için güvenilir bir yöntemdir. Son yıllarda seçilmiş hastalarda, göğüs kemiği açılmadan küçük kesilerle yapılan minimal invaziv yaklaşımlar da kullanılmaktadır.
Robotik kalp cerrahisi bu minimal invaziv yaklaşımların bir türüdür. Cerrah, sağ veya sol göğüs duvarında kaburgalar arasından açılan küçük kesilerden yerleştirilen robotik aletleri konsoldan yönetir. Üç boyutlu büyütülmüş görüntü ve bilek gibi dönebilen aletler, kalbin derinlerinde yer alan mitral kapak gibi yapılara ulaşırken hareket kolaylığı sağlar. Robotik sistem cerrahın hareketlerini aletlere aktarır; ameliyatı kendi başına yapmaz. Robotik kalp ameliyatları özel eğitimli, geniş bir ekip ve donanım gerektirir; bu nedenle dünyada da sınırlı sayıda deneyimli merkezde ve seçilmiş hastalarda uygulanmaktadır.
Robotik mitral kapak onarımı
Mitral kapak, sol kulakçık ile sol karıncık arasında yer alır. Kapakçıkların sarkması (prolapsus) veya kapağı tutan ince kirişlerin kopması gibi nedenlerle kapak tam kapanmazsa, kan geriye doğru kaçar (mitral yetmezlik). İleri derecede yetmezlik, zamanla nefes darlığına, ritim bozukluklarına ve kalp yetersizliğine yol açabilir.
Uygun hastalarda kapağın değiştirilmesi yerine kendi dokusunun onarılması tercih edilir. Robotik mitral kapak onarımında, kasıktaki damarlar aracılığıyla hasta kalp-akciğer makinesine bağlanır ve kalp geçici olarak durdurulur. Cerrah sağ göğüs duvarındaki küçük kesilerden kapağa ulaşır; sarkan kapakçıkları düzeltir, gerekirse yapay kirişler yerleştirir ve kapağın çevresini bir halka ile destekler.
Bu yöntem en çok, dejeneratif (yapısal) mitral yetmezliği olan ve başka bir kalp ameliyatı gerektirmeyen hastalarda değerlendirilir. Kasık damarlarında ileri darlık, ana atardamarda yaygın kireçlenme, sağ göğüs boşluğunda önceki ameliyata bağlı yapışıklık, ağır akciğer hastalığı veya aynı ameliyatta başka kapak ya da bypass ihtiyacı olan hastalarda uygun olmayabilir. Bu hastalarda sağ göğüsten yapılan minimal invaziv (mini torakotomi) ameliyat, sternotomi veya ameliyat riski yüksek seçilmiş hastalarda kasıktan girilerek yapılan kateter temelli kapak onarımı seçenekleri değerlendirilir.
Robotik koroner bypass (tek damar, LIMA-LAD)
Koroner bypass ameliyatında, darlık veya tıkanıklık olan kalp damarının ötesine vücudun başka bir yerinden alınan damar bağlanarak kana yeni bir yol açılır. Kalbin ön yüzünü besleyen ana damar olan LAD'ye, göğüs duvarının iç yüzünde seyreden sol iç meme atardamarının (LIMA) bağlanması, uzun dönem sonuçları iyi bilinen bir bypass yöntemidir.
Robotik yöntem, çoğunlukla bu tek damar bypass ameliyatında kullanılır. LIMA, robotik aletlerle göğüs duvarından serbestleştirilir; damar bağlantısı çoğu hastada sol göğüste açılan küçük bir kesiden, kalp çalışırken yapılır. Birden fazla damarda darlığı olan bazı hastalarda, LAD'ye robotik bypass yapılıp diğer damarlara stent takıldığı hibrit koroner revaskülarizasyon seçeneği değerlendirilebilir.
Çok damarlı hastalığı olan, kalp fonksiyonu belirgin şekilde bozulmuş, acil ameliyat gereken veya göğüs yapısı ya da akciğer hastalığı nedeniyle tek akciğerle solunuma uygun olmayan hastalarda standart bypass ameliyatı genellikle daha uygundur. Bazı hastalarda ameliyat yerine stent veya yalnızca ilaç tedavisi de seçenek olabilir; karar kardiyolog ve kalp cerrahının birlikte yaptığı değerlendirmeyle verilir.
Robotik ASD kapatılması
Atriyal septal defekt (ASD), iki kulakçık arasındaki duvarda bulunan doğuştan bir deliktir. Küçük delikler belirti vermeyebilir; büyük delikler ise yıllar içinde sağ kalp büyümesi, ritim bozuklukları ve akciğer tansiyonunda artışa yol açabilir.
En sık görülen sekundum tipindeki ASD'lerin önemli bir bölümü, kasıktan girilerek yerleştirilen kapatıcı cihazlarla ameliyatsız kapatılabilir. Deliğin yeri, boyutu veya kenar dokusu cihaz için uygun değilse ya da sinüs venozus gibi farklı tipte bir ASD varsa cerrahi gerekir. Seçilmiş hastalarda bu ameliyat, kalp-akciğer makinesi eşliğinde sağ göğüsteki küçük kesilerden robotik yöntemle yapılabilir; diğer hastalarda mini torakotomi veya sternotomi kullanılır.
Robotik, minimal invaziv ve standart ameliyat nasıl karşılaştırılır?
| Özellik | Sternotomi | Minimal invaziv (mini torakotomi) | Robotik |
|---|---|---|---|
| Erişim | Göğüs kemiği ortadan açılır | Kaburgalar arasında küçük bir kesi | Kaburgalar arasında birkaç küçük kesi |
| Uygun olduğu hastalar | Çoğu kalp ameliyatı, çok damarlı bypass, birleşik ameliyatlar | Seçilmiş kapak ve tek damar bypass ameliyatları | Deneyimli merkezlerde, dikkatle seçilmiş hastalar |
| Ameliyat süresi | Genellikle daha kısa | Değişken | Genellikle daha uzun |
| Günlük yaşama dönüş | Göğüs kemiğinin kaynaması için daha uzun | Genellikle daha kısa | Genellikle daha kısa |
Standart sternotomiden sonra göğüs kemiğinin kaynaması için ağır kaldırma ve araç kullanma genellikle birkaç hafta kısıtlanır. Göğüs kemiğinin açılmadığı minimal invaziv ve robotik ameliyatlarda bu kısıtlamalar çoğu hastada daha kısa sürer; ancak kalp ameliyatı sonrası iyileşme, yöntem ne olursa olsun, kalp rehabilitasyonu ve düzenli kontrollerle birlikte haftalar içinde ilerleyen bir süreçtir ve hastadan hastaya değişir.
Her yöntemin kendine özgü riskleri vardır. Robotik ve minimal invaziv ameliyatlarda kasık damarlarına bağlı sorunlar, kalp-akciğer makinesi süresinin uzaması ve gerektiğinde sternotomiye geçiş olasılığı bulunur. Kalp ameliyatlarının genel riskleri arasında kanama, ritim bozukluğu, enfeksiyon, inme ve böbrek fonksiyonlarında bozulma yer alır. Size en uygun yöntem, hastalığınızın yapısı ve genel sağlık durumunuz birlikte değerlendirilerek seçilir.
Doruk Sağlık Grubu'nda kalp ve damar cerrahisi değerlendirmesi
Bu sayfa, robotik cerrahinin kalp cerrahisindeki yerini genel olarak anlatmak amacıyla hazırlanmıştır. Kapak hastalığı, koroner arter hastalığı veya doğuştan kalp hastalığı nedeniyle ameliyat önerilen hastalarda uygun yöntem; ekokardiyografi, koroner anjiyografi ve diğer tetkiklerin sonuçlarına göre belirlenir. Size uygun ameliyat yöntemi, Doruk Sağlık Grubu Kalp ve Damar Cerrahisi bölümü hekimlerinin değerlendirmesiyle belirlenir. Doruk Sağlık Grubu'ndaki Da Vinci robotik sistem hakkında genel bilgiye Da Vinci sayfasından, robotik cerrahinin temel prensiplerine ise Da Vinci robotik cerrahi rehberimizden ulaşabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Robotik kalp ameliyatında kalp durdurulur mu?
Mitral kapak onarımı ve ASD kapatılması gibi kalbin içinde yapılan işlemlerde, açık ameliyatta olduğu gibi kalp-akciğer makinesi kullanılır ve kalp geçici olarak durdurulur. Robotik koroner bypass ise çoğu hastada kalp çalışırken yapılır.
Robotik bypass kaç damara yapılabilir?
Robotik yöntem çoğunlukla göğüs duvarındaki atardamarın (LIMA) kalbin ön yüzündeki ana damara (LAD) bağlandığı tek damar bypass ameliyatlarında kullanılır. Birden fazla damarda darlık olan hastalarda standart bypass ameliyatı veya bypass ile stentin birlikte uygulandığı hibrit yaklaşım değerlendirilebilir.
Robotik kalp ameliyatı açık ameliyattan daha mı güvenlidir?
Deneyimli merkezlerde, seçilmiş hastalarda yapılan çalışmalarda robotik yöntem daha kısa hastanede kalış ve daha hızlı günlük yaşama dönüşle ilişkilendirilmiştir. Ancak ameliyat ve kalp-akciğer makinesi süreleri daha uzun olabilir. Kapak onarımının kalitesi ve uzun dönem sonuç, yöntemden çok hastalığın yapısına ve cerrahi deneyime bağlıdır.
ASD her zaman ameliyatla mı kapatılır?
Hayır. En sık görülen tip olan sekundum ASD'lerin önemli bir bölümü, kasıktan girilerek yerleştirilen kapatıcı cihazlarla (perkütan yöntem) ameliyatsız kapatılabilir. Deliğin yeri, boyutu veya kenar dokusu cihaza uygun değilse cerrahi kapatma gerekir.
Doruk Sağlık Grubu'nda robotik kalp ameliyatı yapılıyor mu?
Bu sayfa robotik cerrahinin kalp cerrahisindeki yerini genel olarak anlatmak amacıyla hazırlanmıştır. Sizin için uygun ameliyat yöntemi, Doruk Sağlık Grubu Kalp ve Damar Cerrahisi bölümü hekimlerinin muayenesi ve tetkiklerinizin değerlendirilmesiyle belirlenir.
Kaynaklar
- National Heart, Lung, and Blood Institute — Heart Valve Diseases: Treatment
- National Heart, Lung, and Blood Institute — Coronary Artery Bypass Grafting
- NHS — Coronary artery bypass graft
- National Heart, Lung, and Blood Institute — Congenital Heart Defects
- U.S. Food and Drug Administration — Computer-Assisted Surgical Systems