Kulak burun boğaz cerrahisinde robotik sistem nerede kullanılır?
Kulak burun boğaz (KBB) ve baş-boyun cerrahisinde robotik sistemin en yaygın kullanım alanı transoral robotik cerrahidir (TORS, transoral robotic surgery). "Transoral", ağız yoluyla anlamına gelir. Bu yöntemde yüze veya çeneye kesi yapılmadan, açık tutulan ağızdan yerleştirilen bir kamera ve ince robotik aletlerle boğazın arka bölümündeki dokulara ulaşılır.
Ağız boşluğunun arkasında kalan orofarenks; bademcikleri, dil kökünü, yumuşak damağı ve yutak arka duvarını kapsar. Bu bölge dar, kıvrımlı ve düz aletlerle ulaşılması güç bir alandır. Geleneksel yöntemlerde bazı tümörlere ulaşmak için alt çene kemiğinin kesilerek açılması gerekebilmekteydi. TORS, uygun hastalarda bu bölgeye ağız yoluyla, üç boyutlu büyütülmüş görüntü ve bilek gibi dönebilen aletlerle ulaşılmasını sağlar. Robotik sistem cerrahın hareketlerini aletlere aktarır; ameliyatı kendi başına yapmaz.
TORS hangi hastalıklarda kullanılır?
- Orofarenks kanseri: Bademcik ve dil kökünde yerleşen, çoğunlukla erken evre (küçük boyutlu) tümörler. Kanser ameliyatlarında TORS'a çoğu zaman boyundaki lenf nodlarının çıkarılması (boyun diseksiyonu) eşlik eder.
- Primeri bilinmeyen boyun metastazı: Boyunda kanserli lenf nodu saptanıp kaynağı bulunamadığında, dil kökü ve bademcik dokusunun incelenmesi amacıyla seçilmiş hastalarda kullanılabilir.
- Seçilmiş gırtlak üstü (supraglottik) tümörler ve bazı iyi huylu kitleler.
- Obstrüktif uyku apnesi: Tıkanıklığın dil kökü düzeyinde olduğu ve diğer tedavilerden fayda görmeyen seçilmiş hastalarda dil kökü dokusunun küçültülmesi.
HPV ilişkili boğaz kanseri nedir, tedavisi nasıl planlanır?
Orofarenks kanserlerinin önemli bir bölümü, cinsel yolla bulaşan insan papilloma virüsü (HPV) ile ilişkilidir. Bu tümörler, sigara ve alkolle ilişkili olanlara göre çoğunlukla daha genç hastalarda görülür ve tedaviye genellikle daha iyi yanıt verir. Tümör dokusunda p16 boyası veya HPV testleriyle bu ilişki araştırılır; sonuç hem evrelemeyi hem de tedavi planını etkiler.
Erken evre orofarenks kanserinde iki ana yaklaşım vardır: cerrahi (TORS ile tümörün çıkarılması ve boyun diseksiyonu) veya radyoterapi (gerekirse kemoterapiyle birlikte). Her iki yaklaşımın da kendine özgü yan etkileri vardır. Cerrahi sonrası patoloji sonucuna göre ek radyoterapi veya kemoradyoterapi gerekebilir; bu nedenle ameliyat, ek tedavi ihtiyacının düşük olacağı öngörülen hastalarda daha çok ön plana çıkar. Tedavi yoğunluğunu azaltmayı amaçlayan araştırmalar sürmektedir. Karar, KBB cerrahı, radyasyon onkoloğu ve tıbbi onkoloğun birlikte değerlendirdiği multidisipliner tümör konseyinde verilir.
Uyku apnesinde robotik cerrahinin yeri nedir?
Obstrüktif uyku apnesi, uyku sırasında üst solunum yolunun tekrarlayan şekilde daralması veya tıkanmasıyla ortaya çıkar. Tedavinin temelinde kilo verme, yatış pozisyonunun düzenlenmesi ve uyku sırasında pozitif hava yolu basıncı sağlayan CPAP cihazları yer alır. Ağız içi apareyler bazı hastalarda seçenek olabilir.
Cerrahi tedavi, bu yöntemleri kullanamayan veya fayda görmeyen hastalarda gündeme gelir. Tıkanıklığın hangi düzeyde olduğu, ilaçla uyutularak yapılan uyku endoskopisi (DISE) gibi yöntemlerle belirlenir. Tıkanıklığın büyük ölçüde dil kökünden kaynaklandığı seçilmiş hastalarda robotik yöntemle dil kökü dokusu küçültülebilir. Sonuçlar hastadan hastaya belirgin şekilde değişir ve çoğu zaman diğer tedavilerle birlikte değerlendirilir.
Robotik cerrahinin sınırları ve kimler için uygun olmayabileceği
TORS her baş-boyun tümöründe kullanılabilecek bir yöntem değildir. Aşağıdaki durumlarda uygun olmayabilir:
- Ağız açıklığının kısıtlı olması, alt çenenin geride olması veya boyun hareketlerinin kısıtlı olması gibi, ağız yoluyla yeterli görüş sağlanamayan durumlar
- Büyük tümörler; alt çene kemiğine, derin boyun yapılarına veya ana damarlara yayılmış tümörler
- Tümörün çıkarılması durumunda yutma fonksiyonunun ciddi şekilde bozulacağının öngörüldüğü durumlar
- Daha önce aynı bölgeye yüksek doz radyoterapi uygulanmış bazı hastalar
Ameliyattan sonra boğaz ağrısı, geçici yutma güçlüğü ve tat değişikliği sık görülür. Ameliyat bölgesinden kanama, günler sonra bile ortaya çıkabilen ve acil müdahale gerektirebilen önemli bir risktir. Seçilmiş hastalarda solunum yolunu güvenceye almak için geçici trakeostomi açılabilir. Bu riskler, tedavi seçenekleri arasında karar verilirken hekiminizle birlikte konuşulmalıdır.
TORS sonrası iyileşme süreci nasıldır?
İyileşme, çıkarılan dokunun büyüklüğüne ve boyun diseksiyonu yapılıp yapılmadığına göre değişir. Ameliyattan sonraki ilk günlerde boğaz ve kulağa vuran ağrı, yutma güçlüğü ve ağızda kötü koku sık görülür. Beslenme çoğunlukla sıvı ve yumuşak gıdalarla başlar; yutma yeterli olana kadar burundan mideye uzanan bir tüp kullanılabilir. Yutma egzersizleri için dil ve konuşma terapistinden destek alınabilir. Ameliyat bölgesi birkaç hafta içinde kendiliğinden iyileşir. Bu dönemde ağızdan kan gelmesi, küçük miktarda bile olsa, beklemeden hastaneye başvurmayı gerektirir.
Açık cerrahi, radyoterapi ve TORS: seçenekler birbirinin yerine mi geçer?
Hayır. Baş-boyun kanserlerinde bu yöntemler çoğu zaman birbirini tamamlar. Bazı hastalarda yalnızca radyoterapi, bazılarında TORS ve boyun diseksiyonu, bazılarında ise geniş açık ameliyat ve rekonstrüksiyon en uygun seçenek olabilir. Uyku apnesinde de cerrahi, CPAP ve diğer yöntemlerin yerini tutan değil, seçilmiş hastalarda eklenen bir tedavidir. Hangi seçeneğin size uygun olduğu; hastalığın evresi, genel sağlık durumunuz ve tercihleriniz birlikte değerlendirilerek belirlenir.
Doruk Sağlık Grubu'nda kulak burun boğaz hastalıkları için değerlendirme
Bu sayfa, robotik cerrahinin kulak burun boğaz alanındaki yerini genel olarak anlatmak amacıyla hazırlanmıştır. Boğazda geçmeyen yara veya ağrı, yutma güçlüğü, boyunda şişlik, horlama ve uykuda nefes durması gibi yakınmalarınız varsa değerlendirme muayene ile başlar. Size uygun tanı ve tedavi yöntemi, Doruk Sağlık Grubu Kulak Burun Boğaz Hastalıkları bölümü hekimlerinin değerlendirmesiyle belirlenir. Doruk Sağlık Grubu'ndaki Da Vinci robotik sistem hakkında genel bilgiye Da Vinci sayfasından, robotik cerrahinin temel prensiplerine ise Da Vinci robotik cerrahi rehberimizden ulaşabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
TORS ameliyatında boyunda veya yüzde kesi olur mu?
Tümör ağız yoluyla çıkarıldığı için yüzde veya çenede kesi yapılmaz. Ancak kanser ameliyatlarında boyundaki lenf nodlarının çıkarılması (boyun diseksiyonu) çoğu zaman gerektiğinden, boyunda ayrı bir kesi yapılabilir.
HPV ilişkili boğaz kanserinde ameliyat mı, radyoterapi mi daha iyidir?
Erken evre HPV ilişkili orofarenks kanserinde hem TORS'u da içeren cerrahi hem de radyoterapi (gerekirse kemoterapiyle) kabul gören seçeneklerdir. Seçim; tümörün yeri ve boyutu, lenf nodu durumu, ameliyat sonrası ek tedavi gerekme olasılığı ve beklenen yan etkiler birlikte değerlendirilerek, tercihen multidisipliner tümör konseyinde yapılır.
TORS'tan sonra yutma ve konuşma nasıl etkilenir?
Ameliyattan sonraki ilk günlerde boğaz ağrısı ve yutma güçlüğü sık görülür; bazı hastalar kısa süre burundan mideye uzanan bir beslenme tüpüne ihtiyaç duyar. Birçok hastada yutma haftalar içinde düzelir. Uzun dönem yutma ve konuşma, tümörün büyüklüğüne ve ameliyat sonrası radyoterapi gerekip gerekmediğine bağlıdır.
Uyku apnesinde robotik cerrahi herkese uygun mu?
Hayır. Robotik dil kökü ameliyatı, pozitif hava yolu basıncı (CPAP) tedavisini kullanamayan veya fayda görmeyen ve tıkanıklığın dil kökü düzeyinde olduğu ilaçla uyutularak yapılan endoskopi (DISE) gibi yöntemlerle gösterilen seçilmiş hastalarda değerlendirilir. Yüksek vücut kitle indeksi ve çok düzeyli tıkanıklık sonuçları olumsuz etkileyebilir.
Doruk Sağlık Grubu'nda TORS yapılıyor mu?
Bu sayfa transoral robotik cerrahinin kulak burun boğaz alanındaki yerini genel olarak anlatmak amacıyla hazırlanmıştır. Sizin için hangi tedavi yönteminin uygun olduğu, Doruk Sağlık Grubu Kulak Burun Boğaz Hastalıkları bölümü hekimlerinin muayenesi ve tetkiklerinizin değerlendirilmesiyle belirlenir.