Kadın Hastalıkları Cerrahisinde Robotik Yöntem

Jinekolojide robotik cerrahi ne işe yarar?

Rahim, yumurtalıklar, tüpler ve pelvik taban; leğen kemiğinin içinde mesane, idrar kanalları (üreterler), bağırsaklar ve büyük damarlarla komşu, dar bir alanda yer alır. Bu bölgedeki ameliyatlarda cerrahın iyi görmesi, dokuları hassas şekilde ayırması ve çoğu zaman derinde dikiş atması gerekir. Robotik cerrahi, laparoskopi gibi karın duvarındaki birkaç küçük kesiden yapılan bir kapalı ameliyat yöntemidir; farkı, cerrahın ameliyat masasının yanındaki konsoldan üç boyutlu ve büyütülmüş görüntü eşliğinde, bilek gibi dönebilen aletleri yönetmesidir.

Robot ameliyatı kendi başına yapmaz; her hareketi cerrah verir. Sistemin katkısı, özellikle büyük bir rahmin çıkarılması, rahim duvarının katlar hâlinde dikilmesi, bağırsak veya mesane üzerindeki endometriozis odaklarının temizlenmesi ve pelvik taban onarımı gibi aşamalarda cerrahın çalışmasını kolaylaştırmaktır. Açık ameliyata kıyasla küçük kesiler, genellikle daha az kan kaybı ve daha kısa hastanede kalış sağlar. Ancak robotik yöntem her hasta için gerekli değildir; vajinal yol ve klasik laparoskopi de birçok ameliyatta güvenle kullanılır.

Robotik cerrahi hangi kadın hastalıklarında kullanılır?

Robotik yöntem, kadın hastalıklarında daha çok şu durumlarda değerlendirilir:

• Rahim miyomları: Rahmi korumak isteyen hastalarda miyomların çıkarılması (miyomektomi) ve rahim duvarının onarılması; ya da çocuk isteği olmayan ve şikâyetleri başka yollarla kontrol edilemeyen hastalarda rahmin alınması.
• Endometriozis: Yumurtalıktaki çikolata kistleri (endometrioma) ve bağırsak, mesane, rahim bağları gibi dokulara yerleşmiş derin endometriozisin çıkarılması.
• Rahim veya vajen kubbesi sarkması: Sarkan organların karın içinden kuyruk sokumu kemiğinin önündeki sağlam bağa asıldığı sakrokolpopeksi ameliyatı.
• İyi huylu nedenlerle rahmin alınması (histerektomi): Tedaviye yanıt vermeyen anormal rahim kanaması, adenomiyozis, büyük veya çok sayıda miyom, rahim iç zarında kalınlaşma (hiperplazi) gibi durumlar.
• Seçilmiş jinekolojik kanserler: Rahim iç zarı (endometriyum) kanserinde rahim, tüpler ve yumurtalıkların alınması ile gerekli hastalarda lenf nodu örneklemesi (sentinel lenf nodu yöntemi dahil).

Kanser cerrahisinde yöntem seçimi ayrıca önemlidir. Rahim ağzı (serviks) kanserinde radikal histerektomi için Avrupa Jinekolojik Onkoloji Derneği (ESGO) kılavuzları, geniş kapsamlı bir karşılaştırmalı çalışmanın sonuçları nedeniyle çoğu hastada açık ameliyatı önermektedir. Yumurtalık kanserinde de ameliyat çoğunlukla açık yöntemle yapılır. Bu nedenle kanser şüphesi olan her hastada karar, hastalığın tipine ve evresine göre verilir.

Robotik kadın hastalıkları ameliyatları

Aşağıdaki sayfalarda her ameliyatın kimler için uygun olduğunu, hazırlığı, hastanede kalışı, iyileşme takvimini ve riskleri ayrıntılı olarak bulabilirsiniz.

Robotik mi, laparoskopik mi, vajinal mi?

Jinekolojide aynı ameliyat birden fazla yolla yapılabilir. Amerikan Kadın Hastalıkları ve Doğum Derneği (ACOG), iyi huylu nedenlerle yapılan histerektomide mümkün olduğunda vajinal ya da laparoskopik gibi kapalı yöntemlerin tercih edilmesini önerir. Robotik sistem bu kapalı yöntemlerden biridir. Hangi yolun seçileceğini; rahmin büyüklüğü, miyomların sayısı ve yeri, önceki ameliyatlara bağlı yapışıklıklar, endometriozisin yaygınlığı, vücut kitle indeksi, genel sağlık durumu ve cerrahi ekibin deneyimi belirler. Robotik ve laparoskopik yöntemin genel farklarını robotik ve laparoskopik cerrahi karşılaştırması sayfamızda okuyabilirsiniz.

Robotik jinekolojik ameliyat öncesi değerlendirme nasıl yapılır?

Değerlendirme, kadın hastalıkları ve doğum uzmanının muayenesiyle başlar. Şikâyetlerinizin süresi ve şiddeti, adet düzeni, gebelik öyküsü, daha önce geçirdiğiniz ameliyatlar ve kullandığınız ilaçlar ayrıntılı olarak sorulur. Genellikle şu adımlar izlenir:

1. Muayene ve ultrasonografiPelvik muayene ve vajinal ya da karından ultrasonla rahim ve yumurtalıklar değerlendirilir.
2. Ek görüntüleme ve tahlillerGerekirse pelvik MR, kan sayımı, hormon ve tümör belirteçleri, rahim ağzı taraması ya da rahim iç zarından örnek alınması istenir.
3. Seçeneklerin konuşulmasıİlaç tedavisi, izlem ve farklı cerrahi yollar dahil tüm seçenekler, olası yarar ve riskleriyle birlikte sizinle konuşulur.
4. Anestezi değerlendirmesiRobotik ameliyatlar genel anestezi altında ve baş hafif aşağıda olacak şekilde yapıldığından kalp ve akciğer durumunuz değerlendirilir.

Muayeneden taburculuğa kadar tüm aşamaları robotik ameliyat süreci sayfamızda adım adım anlattık.

Robotik ameliyatta doğurganlık korunabilir mi?

Çocuk sahibi olmayı planlayan kadınlarda cerrahi planın merkezinde doğurganlığın korunması yer alır. Miyomektomide yalnız miyomlar çıkarılır ve rahim duvarı katlar hâlinde onarılır; endometriozis cerrahisinde hastalıklı dokular temizlenirken sağlıklı yumurtalık dokusunun korunmasına özen gösterilir. Ancak her cerrahi girişim bazı etkiler bırakabilir: yumurtalıktan kist çıkarılması yumurtalık rezervini azaltabilir, rahim duvarının derin onarımı ise sonraki gebelikte doğum şeklini etkileyebilir.

Bu nedenle ameliyattan önce yumurtalık rezervinin (örneğin AMH düzeyi) ölçülmesi, gerekirse tüp bebek (IVF) uzmanıyla birlikte plan yapılması ve ameliyattan sonra gebelik için ne kadar beklenmesi gerektiğinin konuşulması önemlidir. Gebelik planı olmayan hastalarda ise tedavinin amacı, şikâyetlerin kontrolü ve hastalığın tekrarlama riskinin azaltılmasıdır.

Robotik jinekolojik ameliyattan sonra iyileşme nasıl olur?

Küçük kesilerle yapılan ameliyatlardan sonra birçok hasta aynı gün veya ertesi sabah ayağa kalkar, kısa sürede beslenmeye başlar ve çoğunlukla 1–2 gün içinde taburcu olur. İlk günlerde kesi yerlerinde hafif ağrı ve karına verilen gaza bağlı omuz ağrısı sık görülür. Masa başı işlere dönüş çoğu hastada birkaç hafta içinde mümkündür; ağır kaldırma ve cinsel ilişki için genellikle daha uzun süre beklenir. Bu süreler yapılan ameliyatın kapsamına göre belirgin şekilde değişir ve her işlem sayfasında ayrıca anlatılmıştır. Genel öneriler için robotik cerrahi sonrası iyileşme yazımızı okuyabilirsiniz.

Doruk Sağlık Grubu'nda robotik kadın hastalıkları cerrahisi

Doruk Sağlık Grubu'nda Da Vinci robotik cerrahi sistemi Doruk Özel Nilüfer Hastanesi'nde bulunur. Robotik jinekolojik ameliyat değerlendirmesi, Doruk Kadın Hastalıkları ve Doğum Bölümü hekimlerinin muayenesi ve tetkiklerinizin incelenmesiyle başlar. Robotik sistemin genel çalışma prensibini Doruk Sağlık Grubu Da Vinci sayfasında, sigorta ve SGK ile ilgili bilgileri SGK ve özel sigorta sayfamızda bulabilirsiniz. Hangi ameliyatın size uygun olduğuna dair genel bir çerçeve için rahim ve yumurtalık ameliyatları rehberimizi de okuyabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Kaynaklar

1. ACOG — Hysterectomy (hasta bilgilendirme)
2. ACOG — Uterine Fibroids
3. ESHRE — Endometriosis Guideline
4. ESGO — Guidelines
5. U.S. Food and Drug Administration — Computer-Assisted Surgical Systems