Robotik histerektomi nedir?
Histerektomi, rahmin ameliyatla alınmasıdır. Ameliyatın kapsamı hastalığa göre değişir: total histerektomide rahim ve rahim ağzı birlikte alınır; subtotal (supraservikal) histerektomide rahim ağzı yerinde bırakılır. Kanser tedavisinde yapılan radikal histerektomide ise rahmin çevresindeki bağ dokuları ve vajenin üst kısmı da çıkarılır. Tüplerin (salpenjektomi) ve yumurtalıkların (ooferektomi) alınıp alınmayacağı ayrı bir karardır.
Robotik histerektomide ameliyat, karın duvarına açılan birkaç küçük kesiden yerleştirilen ince aletlerle yapılır. Cerrah, ameliyat masasının yanındaki konsolda oturarak üç boyutlu ve büyütülmüş görüntü eşliğinde robotik kolları yönetir. Rahmi besleyen damarlar, mesane ve idrar kanallarının (üreterler) hemen yanından geçer; bu yapıları görerek ve koruyarak çalışmak ameliyatın temel hedeflerindendir. Robot kendi başına hareket etmez, her hareketi cerrah verir.
Robotik histerektomi kimler için uygundur?
Histerektomi genellikle ilaç ve daha küçük girişimlerle kontrol edilemeyen şikâyetlerde veya kanser tedavisinde düşünülür. En sık nedenler şunlardır:
- Belirgin kanama, ağrı veya baskı şikâyeti yapan rahim miyomları
- Tedaviye yanıt vermeyen anormal rahim kanaması ve adenomiyozis
- Diğer tedavilerin yetersiz kaldığı, çocuk isteği olmayan hastalarda endometriozis
- Rahim iç zarında kalınlaşma (atipik hiperplazi) ve rahim ağzında ilerlemiş hücre değişiklikleri
- Rahim iç zarı (endometriyum) kanseri ve seçilmiş diğer jinekolojik kanserler
- Sarkmanın onarımıyla birlikte rahmin alınması gereken bazı rahim sarkması olguları
Histerektomi geri dönüşü olmayan bir ameliyattır: adetler durur ve gebelik mümkün olmaz. Bu nedenle çocuk sahibi olmak isteyen hastalarda önce rahmi koruyan seçenekler (ilaç tedavisi, rahim içi hormonlu spiral, histeroskopik girişimler, miyomektomi, rahim damarlarının kapatılması gibi) değerlendirilir. Rahim ağzı kanserinde radikal histerektomi için güncel ESGO kılavuzları, büyük bir karşılaştırmalı çalışmada kapalı yöntemlerle yapılan ameliyatlarda hastalığın tekrarlama oranının daha yüksek bulunması nedeniyle çoğu hastada açık ameliyatı önerir. Ciddi kalp-akciğer hastalığı nedeniyle uzun süreli genel anesteziyi ve baş aşağı pozisyonu tolere edemeyecek hastalarda da robotik yöntem uygun olmayabilir.
Vajinal, laparoskopik, açık ve robotik histerektomi farkları
| Özellik | Vajinal | Açık (abdominal) | Laparoskopik | Robotik (Da Vinci) |
|---|---|---|---|---|
| Kesi | Karında kesi yok | Alt karında 10–15 cm'lik kesi | 3–5 küçük kesi | 4–5 küçük kesi |
| Görüntü | Doğrudan görüş | Doğrudan görüş | İki boyutlu kamera | Üç boyutlu, büyütülmüş görüntü |
| Uygun olduğu durumlar | Normal büyüklükte, inik rahim | Çok büyük rahim, ileri kanser, yaygın yapışıklık | Birçok iyi huylu durum | Büyük rahim, yapışıklık, obezite, endometriozis, seçilmiş kanserler |
| Hastanede kalış | Genellikle kısa | Genellikle 2–4 gün | Genellikle kısa | Genellikle kısa |
| İyileşme | Genellikle hızlı | Genellikle 6–8 hafta | Genellikle hızlı | Genellikle hızlı |
ACOG, iyi huylu nedenlerle yapılan histerektomide uygun olduğunda vajinal yolun, vajinal yol uygun değilse laparoskopik yöntemlerin tercih edilmesini önerir; robotik cerrahi de bu kapalı yöntemlerden biridir. İyi huylu hastalıklarda robotik ve klasik laparoskopik histerektominin sonuçları birçok çalışmada benzer bulunmuştur. Robotik yöntemin katkısı, özellikle büyük rahim, yoğun yapışıklık veya yüksek vücut kitle indeksi gibi ameliyatı teknik olarak zorlaştıran durumlarda belirginleşir.
Yumurtalıklar da alınmalı mı?
Histerektomi kararı, yumurtalıkların alınması anlamına gelmez. Menopoz öncesindeki kadınlarda yumurtalıklar hormon üretmeye devam eder; alınmaları erken menopoza ve buna bağlı sıcak basması, kemik erimesi ve kalp-damar sağlığı üzerindeki olumsuz etkilere yol açabilir. Bu nedenle kanser riski yüksek olmayan kadınlarda sağlıklı yumurtalıklar genellikle korunur. Menopoz sonrasındaki kadınlarda, yüksek genetik risk taşıyanlarda (örneğin BRCA taşıyıcıları) veya yumurtalıkta şüpheli bir kitle bulunanlarda yumurtalıkların alınması önerilebilir.
Yumurtalık kanserlerinin bir kısmının tüplerden başladığı düşünüldüğünden, yumurtalıklar korunsa bile histerektomi sırasında tüplerin alınması birçok hastaya önerilmektedir. Yumurtalıklar korunduğunda da menopozun bir miktar erken gelebileceği bildirilmiştir. Kararı, yaşınızı, aile öykünüzü ve beklentilerinizi dikkate alarak hekiminizle birlikte verin.
Ameliyat öncesi hazırlık
- Tetkikler: Ultrason ve gerekirse MR, kan sayımı (uzun süreli kanamaya bağlı kansızlık varsa ameliyattan önce düzeltilmesi), güncel rahim ağzı taraması; anormal kanamada rahim iç zarından örnek.
- Anestezi değerlendirmesi: Kan tahlilleri, EKG ve gerekirse akciğer grafisi; kronik hastalığı olanlarda ilgili bölüm görüşü.
- İlaçlar: Kan sulandırıcılar, bazı romatizma ilaçları ve bitkisel ürünler ameliyattan önce kesilebilir veya değiştirilebilir; ilaçlarınızı kendi başınıza bırakmayın.
- Sigara: Bırakmak, yara ve vajen kubbesi iyileşmesini olumlu etkiler.
- Açlık: Genellikle ameliyattan 6–8 saat önce yeme-içme kesilir; bağırsak hazırlığı gerekip gerekmediği size ayrıca söylenir.
Robotik histerektomi nasıl yapılır?
Ameliyat genel anestezi altında yapılır. İdrar sondası takılır, rahmi hareket ettirmek için vajen yoluyla bir aparat yerleştirilir. Karın boşluğu karbondioksit gazıyla şişirilir ve göbek çevresine genellikle 4–5 küçük kesi açılır. Hasta, bağırsakların ameliyat alanından uzaklaşması için baş kısmı aşağıda olacak şekilde konumlandırılır.
Cerrah konsoldan önce rahmi taşıyan bağları ve rahmi besleyen damarları mühürleyerek keser; mesaneyi rahimden aşağı doğru ayırır ve idrar kanallarının seyrini koruyarak rahim ağzı hizasına iner. Total histerektomide rahim vajenden ayrılır ve çoğunlukla vajen yoluyla dışarı alınır; ardından vajen kubbesi dikilir. Rahim vajenden çıkamayacak kadar büyükse doku, kapalı bir torba içinde küçültülerek çıkarılır. Beklenmedik kötü huylu dokunun yayılma riski nedeniyle torbasız (korunmasız) parçalama genellikle önerilmez. Çıkarılan dokular patolojik incelemeye gönderilir.
Nadiren, ameliyat sırasında güvenlik gerektirdiğinde robotik ameliyat açık ameliyata çevrilebilir. Bu bir başarısızlık değil, hasta güvenliği için alınan bir karardır ve ameliyat öncesi onam görüşmesinde size anlatılır.
Hastanede kalış ve taburculuk
Birçok hasta ameliyatın akşamı ayağa kaldırılır ve sıvı gıdalarla beslenmeye başlar. İdrar sondası çoğunlukla ertesi sabah çıkarılır. Karında gaz kaynaklı şişkinlik ve omuz ağrısı sık görülür, genellikle birkaç gün içinde geçer. Hastanede kalış süresi çoğu hastada 1–2 gündür. Taburculuktan önce pıhtı önleyici iğne, yara bakımı ve dikkat etmeniz gereken belirtiler size anlatılır.
Robotik histerektomi sonrası iyileşme takvimi
Aşağıdaki takvim genel bir yol haritasıdır; iyileşme hızı kişiden kişiye değişir.
- İlk haftaKısa ve sık yürüyüşler, bol sıvı ve kabızlığı önleyen beslenme önerilir. Hafif vajinal lekelenme veya akıntı olabilir; tampon yerine ped kullanılır.
- 2–4. haftaMasa başı işe dönüş ve kısa mesafeli araç kullanımı çoğu hastada mümkündür. Patoloji sonucu genellikle bu dönemde hekiminizle değerlendirilir.
- 6. haftaKontrol muayenesinde vajen kubbesinin iyileşmesi değerlendirilir. Cinsel ilişki, havuz-banyo küveti, ağır kaldırma ve zorlayıcı spor için genellikle bu süre beklenir.
- 6–12. haftaBirçok hasta günlük yaşamına tam olarak döner. Halsizlik bazı hastalarda birkaç ay sürebilir.
Ameliyat sonrası dönemde nelere dikkat etmeniz gerektiğini robotik cerrahi sonrası iyileşme yazımızda ayrıca ele aldık.
Riskler ve olası komplikasyonlar
Robotik histerektomi büyük bir ameliyattır ve her ameliyatta olduğu gibi riskleri vardır. Bunların büyük bölümü seyrek görülür ve tedavi edilebilir:
- Kanama ve kan nakli gerekliliği; yara yeri, idrar yolu veya vajen kubbesi enfeksiyonu
- Mesane, idrar kanalı (üreter) veya bağırsak yaralanması
- Bacak toplardamarlarında pıhtı (derin ven trombozu) ve akciğere pıhtı atması
- Vajen kubbesindeki dikişlerin açılması; bu nedenle ilk haftalarda cinsel ilişki ve zorlanmadan kaçınılması
- Kesi yerinde fıtık, anesteziye bağlı sorunlar
- Açık ameliyata geçiş gerekliliği
Taburculuk sonrasında ateş, artan karın ağrısı, adet kanamasından fazla vajinal kanama, kötü kokulu akıntı, idrar yaparken yanma veya idrar yapamama, bacakta şişlik ya da nefes darlığı olursa beklemeden hastanenizle iletişime geçin.
Ameliyat sonrası takip
İlk kontrol genellikle ameliyattan 2–6 hafta sonra yapılır. Patoloji raporu iyi huyluysa çoğu hastada ek tedavi gerekmez. Kanser nedeniyle ameliyat olan hastalarda patoloji sonucuna göre ek tedavi ihtiyacı değerlendirilir ve düzenli onkolojik takip planlanır. Rahim ağzı yerinde bırakıldıysa rahim ağzı taramasına devam edilir. Yumurtalıkları alınan hastalarda menopoz belirtileri ve kemik sağlığı ayrıca izlenir.
Doruk Sağlık Grubu'nda robotik histerektomi
Doruk Sağlık Grubu'nda Da Vinci robotik cerrahi sistemi Doruk Özel Nilüfer Hastanesi'nde bulunur. Robotik histerektomi değerlendirmesi, Doruk Kadın Hastalıkları ve Doğum Bölümü hekimlerinin muayenesi ve tetkiklerinizin incelenmesiyle başlar; rahmi koruyan seçenekler de bu görüşmede sizinle konuşulur. Robotik sistemin çalışma prensibini Doruk Sağlık Grubu Da Vinci sayfasında, muayeneden taburculuğa kadar tüm adımları robotik ameliyat süreci sayfamızda, sigorta ve SGK ile ilgili bilgileri ise SGK ve özel sigorta sayfamızda bulabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Robotik histerektomi kaç saat sürer?
Süre; rahmin büyüklüğüne, yumurtalıkların da alınıp alınmayacağına, yapışıklıklara ve lenf nodu örneklemesi yapılıp yapılmayacağına göre değişir. İyi huylu nedenlerle yapılan ameliyatlarda çoğu hastada anesteziyle birlikte 1,5–3 saat arasındadır.
Robotik histerektomiden sonra kaç gün hastanede kalınır?
Çoğu hasta ameliyattan 1–2 gün sonra taburcu olur. Ağrınızın ağızdan alınan ilaçlarla kontrol edilmesi, idrarınızı yapabilmeniz, beslenmeye dönmeniz ve rahat yürüyebilmeniz taburculuk zamanını belirler.
Robotik histerektomi sonrası ne zaman işe dönülür?
Masa başı işlerde çalışan birçok hasta 2–4 hafta içinde işe dönebilir. Fiziksel olarak ağır işlerde bu süre 6 haftaya uzayabilir. Kesin tarih, iyileşme hızınıza göre kontrol muayenesinde hekiminizle birlikte belirlenir.
Rahim alındıktan sonra menopoza girer miyim?
Yumurtalıklar korunursa hormon üretimi devam eder ve hemen menopoza girmezsiniz; ancak adetleriniz durur. Menopoz öncesinde yumurtalıklar da alınırsa ameliyattan sonra menopoz belirtileri başlar ve hekiminiz uygun hastalarda hormon tedavisini konuşabilir.
Robotik histerektomiden sonra ne zaman cinsel ilişkiye girilebilir?
Vajen kubbesindeki dikişlerin iyileşmesi için genellikle en az 6 hafta beklenmesi önerilir. Kontrol muayenesinde iyileşme değerlendirildikten sonra hekiminiz size bilgi verir.
Histerektomiden sonra smear testi yaptırmam gerekir mi?
Rahim ağzı da alınmışsa ve ameliyat iyi huylu bir nedenle yapılmışsa rahim ağzı taraması genellikle gerekmez. Rahim ağzı yerinde bırakıldıysa (subtotal histerektomi) ya da ameliyat öncesinde rahim ağzında hücre değişiklikleri varsa taramaya devam edilir.
Rahmim büyükse robotik yöntemle alınabilir mi?
Büyük rahimler ve çok sayıda miyom robotik yöntemin sıklıkla tercih edildiği durumlardandır. Rahmin vajenden çıkarılamayacak kadar büyük olduğu durumlarda doku, kapalı bir torba içinde küçültülerek dışarı alınabilir. Bu karar, ameliyat öncesi görüntüleme ve muayene bulgularına göre verilir.
